Horhor Kebabı Nerenin? Toplumsal Yapıların ve Kültürel Pratiklerin İzinde Bir Araştırmacının Bakış Açısıyla: Yemek, Toplum ve Kültür Yemek, sadece karın doyurmakla ilgili değildir; aynı zamanda bir toplumun kimliğini, değerlerini ve toplumsal normlarını yansıtan bir kültürel pratik olarak da büyük bir öneme sahiptir. Yiyecekler, sadece birer besin kaynağı olmanın ötesinde, toplumsal bağları güçlendiren, kültürel mirası taşıyan ve cinsiyet rollerinin, sınıf farklılıklarının belirginleştiği alanlardır. Horhor Kebabı gibi yerel lezzetler, bu bağlamda incelemeye değer bir sosyolojik olgu sunar. Bu yazıda, Horhor Kebabı’nı sadece bir yemek olarak değil, aynı zamanda toplumun sosyo-kültürel yapısını, cinsiyet rollerini ve bireyler arasındaki ilişkileri anlamamıza yardımcı olacak bir pencere…
4 YorumUygulama ve Eğlence Yazılar
Cetrefil Ne Demek? Toplumsal Yapılar ve Bireylerin Etkileşimi Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme Giriş: Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimini Anlamaya Çalışan Bir Araştırmacının Bakış Açısı Toplumları anlamaya çalışırken, bazen kelimelerin bile çok derin anlamlar taşıdığını fark ederiz. Her kelime, sadece dilin bir parçası olmakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal yapıların ve ilişkilerin yansımasıdır. “Cetrefil” kelimesi de bu anlamda ilginç bir terimdir. TDK’ye göre cetrefil, “iç içe geçmiş, karmaşık, zor çözülür” gibi anlamlara gelir. Bu kelime, sadece dildeki bir tanım değil, aynı zamanda toplumsal yapının ve ilişkilerin karmaşıklığını anlamamıza yardımcı olacak bir metafor olabilir. Sosyolojik bir bakış açısıyla, cetrefil terimi, toplumsal normların, cinsiyet…
8 YorumŞişme Olmayan Mont Ne Denir? Kısa Cevap, Uzun Hikâye Arkadaşlar, bazı sorular vardır ya, sokağın köşesinde, mağaza aynasında ya da dolabın karşısında kendi kendimize fısıldarız: “Şişme olmayan mont ne denir?” İşte bu yazıyı, o küçük fısıltının peşinden giden herkes için kaleme alıyorum. Çünkü giyinmek sadece hava durumuna karşı tedbir almak değil; hafızayla, alışkanlıkla, kültürle bir anlaşma yapmaktır. Gelin, hem kısa cevabı verelim hem de hikâyesini anlatalım. Günlük dilde en yaygın karşılık “kaban”dır. Teknik dilde ise “softshell”, “hardshell/shell mont”, “parka (dolgusuz)”, “trençkot”, “peacoat”, “duffle” gibi şişme olmayan pek çok seçenek vardır. “Kaban”ın Kökleri: Yün, Rüzgâr ve Ustalık “Kaban” kelimesi, şişme (puffer)…
4 YorumSiğil Neden Çıkar Kurbağa? Bilimin Işığında Efsanelerden Gerçeğe Çocukken çoğumuz şu cümleyi mutlaka duymuşuzdur: “Kurbağaya dokunma, siğil çıkar!” Bu kadar yaygın bir inanışın ardında gerçek bir pay var mı? Yoksa sadece nesiller boyunca aktarılan bir halk efsanesinden mi ibaret? Bu yazıda, siğilin aslında neden oluştuğunu, kurbağalarla olan bağlantısının bilimsel gerçeklerle ne kadar örtüştüğünü ve bu konuda yapılan araştırmaların ne söylediğini herkesin anlayabileceği bir dille ele alacağız. Siğil Nedir? Derimizin Sessiz Davetsiz Misafiri Öncelikle siğilin ne olduğuna yakından bakalım. Siğiller, cildimizin üst tabakasında ortaya çıkan, genellikle zararsız ama rahatsız edici küçük çıkıntılardır. Bilimsel olarak bunlara “verruka” denir ve sebebi kurbağalar değil,…
7 YorumGünden Güne İkileme mi? Tarihin Dönemecinde Dilin İzleri Bir tarihçi olarak her zaman şunu merak etmişimdir: zamanın kendisi mi değişir, yoksa onu anlatma biçimlerimiz mi? Dilde kullandığımız her ifade, bir çağın ruhunu yansıtır. “Günden güne” de bunlardan biridir. Basit bir ikileme gibi görünse de, bu söz öbeği hem dilin evriminin hem de toplumların dönüşümünün sessiz tanığıdır. Geçmişle bugünü birbirine bağlayan bu ifade, aslında değişimin ritmini anlatır. Ama önce sormalıyız: “Günden güne” gerçekten bir ikileme mi? “Günden Güne” Bir İkilemedir Türk Dil Kurumu’na göre günden güne, bir ikileme olarak kabul edilir. İkilemeler, Türkçede anlamı pekiştirmek, vurguyu artırmak ya da sürekliliği belirtmek…
8 YorumKapsayıcı Yaklaşım Nedir? İnsan Hikâyeleriyle Anlamını Bulan Bir Duruş Bunu bir akademik terim gibi değil, hepimizin günlük hayatında dokunduğu bir kavram olarak düşünelim. Çünkü “kapsayıcı yaklaşım” sadece politikalarla, kurumlarla ya da raporlarla sınırlı değildir; bir okul bahçesindeki çocukların oyuna dahil edilme biçiminde, bir iş yerindeki fikir toplantısında söz hakkı tanıma yönteminde ya da toplumun farklı kesimlerini temsil eden bir sanat etkinliğinde yaşar. Bu yazıda, hem verilerle hem de insan hikâyeleriyle bu kavramın derinlerine ineceğiz. Kapsayıcı Yaklaşımın Temeli: “Herkes” Gerçekten Herkesi Kapsar mı? Kapsayıcı yaklaşım, en basit tanımıyla, farklılıkları yok saymadan herkese adil fırsatlar sunan ve herkesin katılımını teşvik eden bir…
4 YorumÖn Sezi Ne Demek? Bilincin Derinliklerinden Yükselen Sessiz Bir Rehber İnsan davranışlarını anlamaya çalışan bir psikolog olarak sık sık şu soruyla karşılaşırım: “Bazen neden hiçbir mantıklı açıklama olmadan doğru kararı verebiliyorum?” Bu soru, bizi psikolojinin en büyüleyici kavramlarından birine götürür — ön sezi. Ön sezi, bilincimizin sessiz ama güçlü bir parçasıdır; mantığın ulaşamadığı noktalarda devreye giren içsel bir rehberdir. Ancak bu kavramın arkasında sadece mistik bir his değil, derin bir psikolojik süreç yatar. Ön Sezi Nedir? Bilinçdışının İncelikli Dili Ön sezi, bir durumu ya da olayı mantıksal analiz yapmadan, aniden ve güçlü bir “doğru hissetme” biçiminde algılamaktır. Psikolojide bu, bilinçdışı…
6 YorumYemekler Mideden Sonra Nereye Gider? Psikolojik Sindirimin Derin Katmanları Bir psikolog için her davranış, görünenden daha derin bir anlam taşır. “Yemekler mideden sonra nereye gider?” sorusu ilk bakışta biyolojik bir merak gibi görünse de, aslında insanın iç dünyasına açılan sembolik bir kapıdır. Çünkü insan sadece bedenini değil, duygularını, düşüncelerini ve hatta ilişkilerini de “sindirir”. Mide, yalnızca bir organ değil; bir duygusal merkez, bir hafıza alanı ve bir karar laboratuvarıdır. Psikolojik açıdan bu soruyu sormak, “yediğimiz şeyleri mi sindiriyoruz, yoksa yaşadıklarımızı mı?” diye sormaktır. — Bilişsel Psikoloji: Zihnin Midesi Bilişsel psikolojiye göre insan zihni, tıpkı bir sindirim sistemi gibi çalışır. Duyular…
Yorum BırakŞunu açık açık söyleyeceğim: Kan uyuşmazlığı, hamilelik etrafında gereksiz korku üreterek “panik ekonomisini” besleyen bir etiket hâline geldi. Kural basit; risk net; korunma yöntemleri yıllardır elimizde. Buna rağmen hâlâ bilgi kirliliği, eşitsiz erişim ve “herkese aynı protokol” mantığıyla yol alıyoruz. Bugün, kimlerin gerçekten risk altında olduğunu klinik gerçeklerle, ama yerleşik alışkanlıkları da cesurca sorgulayarak konuşalım. Kısa cevap: Kan (Rh) uyuşmazlığı, Rh negatif hamile bireyin, Rh pozitif bir fetüs taşıdığı durumlarda olur. Rh pozitif hamilelerde Rh uyuşmazlığı olmaz. ABO uyuşmazlığı ise en çok anne 0 (sıfır) grubu, bebek A/B/AB olduğunda görülür ve çoğu zaman daha hafiftir. Kan uyuşmazlığı hangi çiftlerde olur?…
8 YorumStresten Karın Guruldaması Olur mu? Siyasal Bir Bakış Bir siyaset bilimci için insan bedeni, sadece biyolojik bir varlık değil; aynı zamanda iktidarın, kurumların ve ideolojilerin kesişiminde şekillenen bir politik alanıdır. Bedende ortaya çıkan en küçük fizyolojik tepki bile, toplumsal düzenin ve güç ilişkilerinin görünmez ağlarıyla örülüdür. Bu noktada şu soruyu sormak gerekir: Stresten karın guruldaması yalnızca mide asidinin sesli bir yankısı mıdır, yoksa modern toplumun görünmez baskılarının bedensel bir ifadesi mi? İktidarın Sessiz Gürültüsü: Bedenin Politikası İktidar, sadece yasa metinlerinde ya da parlamento salonlarında değil, bireylerin en mahrem alanlarında, hatta bedenlerinin iç işleyişinde bile var olur. Michel Foucault’nun “biyopolitika” kavramını…
8 Yorum