Günden Güne İkileme mi? Tarihin Dönemecinde Dilin İzleri Bir tarihçi olarak her zaman şunu merak etmişimdir: zamanın kendisi mi değişir, yoksa onu anlatma biçimlerimiz mi? Dilde kullandığımız her ifade, bir çağın ruhunu yansıtır. “Günden güne” de bunlardan biridir. Basit bir ikileme gibi görünse de, bu söz öbeği hem dilin evriminin hem de toplumların dönüşümünün sessiz tanığıdır. Geçmişle bugünü birbirine bağlayan bu ifade, aslında değişimin ritmini anlatır. Ama önce sormalıyız: “Günden güne” gerçekten bir ikileme mi? “Günden Güne” Bir İkilemedir Türk Dil Kurumu’na göre günden güne, bir ikileme olarak kabul edilir. İkilemeler, Türkçede anlamı pekiştirmek, vurguyu artırmak ya da sürekliliği belirtmek…
8 YorumEtiket: bir
Kapsayıcı Yaklaşım Nedir? İnsan Hikâyeleriyle Anlamını Bulan Bir Duruş Bunu bir akademik terim gibi değil, hepimizin günlük hayatında dokunduğu bir kavram olarak düşünelim. Çünkü “kapsayıcı yaklaşım” sadece politikalarla, kurumlarla ya da raporlarla sınırlı değildir; bir okul bahçesindeki çocukların oyuna dahil edilme biçiminde, bir iş yerindeki fikir toplantısında söz hakkı tanıma yönteminde ya da toplumun farklı kesimlerini temsil eden bir sanat etkinliğinde yaşar. Bu yazıda, hem verilerle hem de insan hikâyeleriyle bu kavramın derinlerine ineceğiz. Kapsayıcı Yaklaşımın Temeli: “Herkes” Gerçekten Herkesi Kapsar mı? Kapsayıcı yaklaşım, en basit tanımıyla, farklılıkları yok saymadan herkese adil fırsatlar sunan ve herkesin katılımını teşvik eden bir…
4 YorumÖn Sezi Ne Demek? Bilincin Derinliklerinden Yükselen Sessiz Bir Rehber İnsan davranışlarını anlamaya çalışan bir psikolog olarak sık sık şu soruyla karşılaşırım: “Bazen neden hiçbir mantıklı açıklama olmadan doğru kararı verebiliyorum?” Bu soru, bizi psikolojinin en büyüleyici kavramlarından birine götürür — ön sezi. Ön sezi, bilincimizin sessiz ama güçlü bir parçasıdır; mantığın ulaşamadığı noktalarda devreye giren içsel bir rehberdir. Ancak bu kavramın arkasında sadece mistik bir his değil, derin bir psikolojik süreç yatar. Ön Sezi Nedir? Bilinçdışının İncelikli Dili Ön sezi, bir durumu ya da olayı mantıksal analiz yapmadan, aniden ve güçlü bir “doğru hissetme” biçiminde algılamaktır. Psikolojide bu, bilinçdışı…
6 YorumStresten Karın Guruldaması Olur mu? Siyasal Bir Bakış Bir siyaset bilimci için insan bedeni, sadece biyolojik bir varlık değil; aynı zamanda iktidarın, kurumların ve ideolojilerin kesişiminde şekillenen bir politik alanıdır. Bedende ortaya çıkan en küçük fizyolojik tepki bile, toplumsal düzenin ve güç ilişkilerinin görünmez ağlarıyla örülüdür. Bu noktada şu soruyu sormak gerekir: Stresten karın guruldaması yalnızca mide asidinin sesli bir yankısı mıdır, yoksa modern toplumun görünmez baskılarının bedensel bir ifadesi mi? İktidarın Sessiz Gürültüsü: Bedenin Politikası İktidar, sadece yasa metinlerinde ya da parlamento salonlarında değil, bireylerin en mahrem alanlarında, hatta bedenlerinin iç işleyişinde bile var olur. Michel Foucault’nun “biyopolitika” kavramını…
8 YorumRüyada Görücü Gitmek Ne Anlama Gelir? Felsefi Bir Derinlikte Yolculuk Bir filozof için her rüya, insan zihninin varoluşla yaptığı gizli bir diyaloğun yansımasıdır. “Rüyada görücü gitmek” gibi sıradan görünen bir imge bile, ruhun kendini, toplumu ve aşkı nasıl anlamlandırdığını ortaya koyar. Bu rüya, yüzeyde bir geleneksel sembol gibi görünse de derinlerde kimliğin, özgürlüğün ve seçme arzusunun felsefi karşılıklarını barındırır. Bu yazıda, bu rüyanın anlamını etik, epistemoloji ve ontoloji eksenlerinde tartışarak, insanın rüya aracılığıyla kendi varoluşuyla nasıl yüzleştiğini inceleyeceğiz. — Etik Perspektiften: Seçim, Onay ve Özgürlük Arasında Etik felsefe, insanın doğruyu ve iyiyi arama sürecini irdeler. Rüyada görücü gitmek, bu bağlamda…
8 YorumGözetmek Nasıl Yazılır TDK? Güç, Toplum ve İktidar İlişkilerinin Dili Bir Siyaset Bilimcinin Gözünden “Gözetmek” Toplumsal düzenin kırılgan yapısına kafa yoran bir siyaset bilimci için “gözetmek” yalnızca bir kelime değil, iktidarın görünmez damarlarında akan bir eylemdir. Türk Dil Kurumu’na göre doğru yazımı “gözetmek” şeklindedir; “göz etmek” ya da “gözetm ek” gibi biçimsel hatalar dilde sıkça görülse de, kelimenin asıl anlamı —bir şeyi korumak, dikkatle izlemek, kollamak— modern siyaset teorilerinde çok daha derin bir yankı bulur. Çünkü her gözetme, aynı zamanda bir iktidar biçimidir. İktidarın Gözü: Gözetleme ve Disiplin Michel Foucault’nun panoptikon metaforunu hatırlayalım: birey, kendisini sürekli izleyen bir merkezin farkında…
3 YorumBebeğin Göbek Bağı Düştükten Sonra Ne Zaman Banyo Yapılır? Toplumsal Yapıların İzinde: Bir Sosyoloğun Kaleminden Toplum, görünmez bir ağ gibidir; bireylerin davranışlarını, inançlarını ve ritüellerini birbirine bağlayan karmaşık bir örgü. Bebeğin göbek bağı da bu ağın en küçük, ama en anlamlı metaforlarından biridir. Bir sosyolog için bu basit görünen biyolojik süreç, aslında toplumsal normların ve cinsiyet rollerinin nasıl içselleştirildiğini gösteren derin bir gözlem alanıdır. Yeni doğan bir bebeğin ilk banyosu — özellikle de göbek bağı düştükten sonra — sadece hijyenle ilgili bir mesele değildir. Bu eylem, farklı kültürlerde annelik, babalık ve toplumsal aidiyet kavramlarının yeniden üretildiği sembolik bir tören gibidir.…
6 YorumÇekirge Kaç Kez Zıplar? Tarihsel Bir Perspektiften Sosyolojik Analize Giriş: Geçmişi Anlamaya Çalışan Bir Tarihçinin Bakış Açısı Bir tarihçi olarak, olayların ve kavramların evrimini anlamaya çalışırken bazen en küçük şeyin bile çok büyük bir anlam taşıyabileceğini fark ediyorum. Çekirge… Birçok insan için sadece doğada gördüğümüz, kısa süreli ve gözden kaybolan bir varlık gibi görünebilir. Ancak, tarihsel bir bakış açısıyla, “Çekirge kaç kez zıplar?” sorusu yalnızca biyolojik bir merak değil, toplumsal değişimlerin, kırılma noktalarının ve dönüşümlerin bir sembolüdür. Tarihsel süreçleri ve toplumsal dönüşümleri analiz ederken, bazen küçücük bir ayrıntı, daha büyük bir resmi gösterir. Çekirge, tıpkı toplumsal yapılar gibi, bir dengeyi,…
8 Yorumİngilizce Halhal Nasıl Yazılır? Moda mı, Dil Yanılgısı mı? Halhal kelimesi, bir dönem kadınların zarif aksesuarlarından biri olarak yer bulmuş olsa da, İngilizce’ye geçişiyle birlikte karmaşık bir dil bulmacasına dönüştü. İnsanlar her geçen gün dilin daha evrensel olmasını, kültürel etkilerle harmanlanmasını savunsa da, kelimenin doğru yazımı hakkında pek çok yanlışlık ve kafa karışıklığı mevcut. İyi de, gerçekten İngilizce’de halhal nasıl yazılır? Dil ve Moda Arasında Sıkışan Halhal Kelimesi Türkçede “halhal” kelimesi, özellikle kadın aksesuarlarıyla ilişkili bir anlam taşırken, İngilizce diline geçtiğinde nasıl bir evrim geçirdi? Halhal, genellikle ayak bileklerine takılan süslü takılardır, ancak bu terimin İngilizce yazımı bazen “anklet” (ayak…
8 Yorum“Benim Hatun Ne Demek?” Küresel ve Yerel Perspektiflerden Bir Analiz Bir kelime, bir terim, bazen bir dünyayı barındırır içinde. Özellikle günlük yaşamda kullandığımız, bazen şakalaşarak söylediğimiz bazen de ciddiyetle dile getirdiğimiz bazı ifadeler, toplumsal yapıları, kültürel değerleri ve ilişkileri derinden yansıtır. “Benim hatun” ifadesi de bunlardan biri. Hepimiz duymuşuzdur, bazılarımız kullanmıştır, bazılarımız ise sadece çevremizden duymakla yetinmiştir. Ama bu basit görünen ifade, aslında hem yerel hem de küresel açıdan oldukça derin anlamlar taşır. Peki, “benim hatun” demek ne anlama gelir? Hem küresel hem de yerel bağlamda bu kelimenin arkasındaki dinamikleri, toplumsal yansımalarını keşfetmeye ne dersiniz? Küresel Perspektifte “Hatun” ve Benzeri…
8 Yorum